ديدگاه علّامه طباطبائي درباره «نزول دفعی و تدریجی قرآن»

علّامه طباطبایی(ره) در مورد «نزول دفعی و تدریجی قرآن» چه ديدگاهي دارند؟

«علّامه طباطبايى» درباره نزول دفعی و تدریجی قرآن معتقد است: «قرآن داراى دو وجود است: ظاهرى در قالب الفاظ و عبارات، و باطنى در جايگاه اصلى خود. قرآن در شب قدر با همان وجود باطنى و اصلى خود يكجا بر قلب پيامبر اكرم(ص) فرود آمد. سپس تدريجا با وجود تفصيلى و ظاهرى خود در فاصله هاى زمانى و در مناسبت هاى مختلف و پيش آمدهاى گوناگون در مدت نبوّت نازل گرديد».

تعارض ميان نزول قرآن در «شب قدر» با «نزول تدريجى»!؟

در تعارض ميان نزول قرآن در «شب قدر» با «نزول تدريجى» چه آرائي مطرح شده و نظر مشهور كدام است؟

در تعارض ميان «نزول قرآن در شب قدر» با «نزول تدريجى»، آراء مختلفی وجود دارد: 1. آغاز نزول «قرآن» در «شب قدر» است. بيشتر محققين اين رأى را برگزيده اند. 2. در شب قدر هر سال، آن اندازه از «قرآن» كه نياز سال بود يك جا بر پيامبر(ص) نازل مى شد، سپس همان آيات تدريجا در ضمن سال، بر حسب مناسبت ها و پيش آمدها نازل مى گرديد. 3. مقصود از «أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ» انزل في شأنه يا في فضله القرآن است. 4. بيشتر آيات قرآن در ماه رمضان نازل شده است. 5. «قرآن» دو نزول داشته است: دفعى و تدريجى. در شب قدر همه «قرآن» يك جا بر پيامبر اكرم(ص) نازل شده، سپس در طول مدت نبوّت دوباره به تدريج نازل گرديده است. عمده نظر اول و نظر پنجم است.

دلالت سوره «قدر» بر وجود امام زمان(عج)

چگونه می توان برای اثبات وجود امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به سوره «قدر» استدلال نمود؟

می دانیم که ماه رمضان و ليلة القدر تا روز قيامت استمرار دارد؛ از طرفی بر اساس سوره «قدر» ملائكه و روح در هر شب قدر بر زمين فرود مى آيند، بنابراین بعد از رسول خدا(ص) در هر زمان بايد امامى كامل و معصوم وجود داشته باشد تا محل نزول ملائكه و روح گردد. لذا پیامبر(ص) فرمودند: «به ليلة القدر ايمان آوريد؛ زيرا براى على بن ابى طالب و يازده فرزند بعد از اوست».

رابطه تعیین مقدّرات در شب قدر، با تلاش و اختیار انسان؟!

اگر در شب قدر مقدّرات معیّن می گردد، پس تلاش و اختیار انسان در آینده، چه معنا و مفهومی دارد؟!

باید توجّه کرد که این مقدّرات و سرنوشت انسان بر اساس اسباب و عللی که «اراده و اختیار بشر» نیز جزئی از آن است، رقم می خورد؛ بنابراین، با وجود تلاش اختیاری انسان مقدراتش تقدیر می شود. ضمن اینکه بخشی از مقدّرات انسان غیر حتمی بوده و قابل تغییر است.

زمان آغاز «نزول قرآن» و «وحى رسالى»؟

«نزول قرآن» و «وحى رسالى» از چه زماني آغاز شده است؟

آغاز نزول «قرآن» در ماه رمضان و در «شب قدر» بوده است. شب قدر ـ نزد اماميّه ـ ميان دو شب مردّد است: شب 21 و 23 ماه مبارك رمضان. آغاز «وحى رسالى» نيز در 27 ماه رجب، 13 سال پيش از هجرت بوده است؛ البته نزول «قرآن» به عنوان كتاب آسمانى، سه سال تأخير داشت كه به «دوره فَتْرت» معروف است. پيامبر(ص) در اين مدت دعوت خود را سرّى انجام داد تا آيه نازل شد كه «آنچه را مأموریت دارى، آشکار ساز» و با اين دستور دعوت عمومي آغاز گشت.

تعارض نزول قرآن در «شب قدر» با بعثت پيامبر(ص) در شب مبعث!؟

چگونه می گویید قرآن در «شب قدر» نازل شده در حالی که مبعث پیامبر(ص) در شب 27 رجب بوده است؟!

نزول قرآن در «شب قدر» منافاتي با بعثت پيامبر(ص) در 27 رجب ندارد؛ چون بر اساس تاریخ حیات پیامبر(ص)؛ نزول قرآن سه سال پس از بعثت انجام گرفته و در سه سال اول بعثت، دعوت سرّي بوده و هنوز برای اسلام کتابی نازل نشده بود؛ اما وقتي آيه «فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ» نازل شد دعوت حضرت علني شد.

دعا برای «مادیات» در ماه رمضان

در ماه رمضان از خدا چه بخواهیم و آنچه شایسته است در ماه رمضان از خداوند طلب كنيم چيست؟

امام سجاد(ع) در دعای وداع ماه مبارک رمضان می فرماید: «سلام ما بر تو اي ماهي كه آرزوها در آن نزديك شد» و ما فهميديم كه چه بخواهيم و آرزوهاي طولانی و دور و دراز نداشته باشیم. دلیل و حکمت این سخن با توجه به فرمایش ایشان در دعای سحر، روشن می شود، ایشان می فرماید: «خدايا آنها كه تو را نمي ‏شناسند و عبادت نمي كنند، روزي مي‏ دهي». پس حيف است كه تمام حاجتها را در محور مادّه و مادّيات خلاصه كنيم. لذا شایسته است آرزوهاي طولاني دنیوی را کنار گذاشته و تقرب به خداوند و توفیق عبادت را از او بخواهیم.

تعابیر امام سجاد(ع) در وداع با ماه رمضان

امام سجاد(علیه السلام) با چه تعابيري با ماه مبارک رمضان وداع مي نمايد؟

امام سجاد(ع) هنگام وداع ماه مبارک رمضان از این ماه با تعابیر بلند و والایی یاد نموده و فرمودند: «سلام بر تو [اين سلام، سلام توديع است] اي بزرگترين ماه، كه به خدا انتساب داري و سلام بر تو اي عيد اولياي الهي. سلام بر تو اي همنشینی كه وقتي بودي گرامي بودي و حال كه در آستانه رفتن هستي، رفتنت فاجعه بار است. سلام بر تو اي تكيه ‏گاه اميد كه در هنگام مفارقت، ما را غمگین و رنجور كردي. سلام بر تو اي دوست با الفت كه وقتي آمدي ما را مسرور و وقتي رفتي ما را گداختي و ...».

واژه «روح» در قرآن

واژه «روح» در قرآن در چه معنايي به كار رفته است؟

واژه «روح» در قرآن در معانی مختلفی به کار رفته است. در برخی آیات روح به معنی «وحی» است، و در برخی دیگر از آیات به معنی فرشته اي به كار رفته که در شب قدر نازل می شود، و در گروه دیگری از آیات قرآن از روح به معني «امدادهای الهی» تعبیر شده است، و در نهایت در برخی از آیات به همان معنای مصطلح یعنی روح در مقابل جسم آمده است.

زاد المعاد

معرفی کتاب «زاد المعاد»

کتاب زاد المعاد فی هدى خیر العباد توسط شمس الدین ابو عبدالله محمد بن ابى بکر دمشقى معروف به ابن قیم جوزى (691- 751ق) نوشته شده است.ابن قیم شاگرد بسیار متعصب ابن تیمیه بود و در کتاب‌های خود به انعکاس گسترده و شرح نظرات استادش پرداخته است. زاد المعاد یکى از مهم ترین منابع و مستندات وهابیان براى انهدام و ویران کردنِ مشاهد و حرم هاى اهل بیت در عربستان و سایر کشورهاى اسلامى مثل عراق مى باشد. در جاى جاى مقدمه کتاب بر مبانى و اصول تشیع با نام توهم و قول مردود تاخته و آن را مردود دانسته است. وى هیچ سخنى از جایگاه على بن ابى طالب در حیات پیامبر به میان نیاورده و حتى در مواردى به امیرالمومنین(ع) جسارت کرده و گفته است که این مطلب استنباط على بن ابى طالب است، اما از نظر ما ناصواب است. ابن قیم بیشتر مطالب کتاب را از نظر خودش نگاشته و در بسیارى از موارد، هیچ سند تاریخى یا روایى ارائه نکرده است و هر گاه در صدد مستند نشان دادن سخن خود بوده به طور کلى و بدون ذکر دقیق روایت یا مطلب به یکى از منابع معتبر مثل صحاح سته ارجاع داده و در کمتر موردى روایت یا مطلبش را نقل کرده است. مطالب ابن قیم در کتاب زاد المعاد و سایر کتاب‌هایش مورد انتقاد، و رد و ابطال بسیارى از علماى برجسته اهل سنت مثل آلوسى، یوسف نهبانى، و شیخ محمد عبده قرار گرفته و ردّیه هایى بر این کتاب نوشته شده است.

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
سامانه پاسخگویی برخط(آنلاین) به سوالات شرعی و اعتقادی مقلدان حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
تارنمای پاسخگویی به احکام شرعی و مسائل فقهی
انتشارات امام علی علیه السلام
موسسه دارالإعلام لمدرسة اهل البیت (علیهم السلام)
خبرگزاری دفتر آیت الله العظمی مکارم شیرازی

الإمام علىٌّ(عليه السلام)

لايَنفعُ العملُ للآخِرَةِ مَعَ الرَّغبةِ في الدُّنيا

با وجود ميل و خواهش به دنيا، کار براى آخرت بى فايده است

ميزان الحکمه، جلد 1، ص 58