دستورات امام علی(ع) به مالک اشتر برای اداره «مصر»

امام علی(عليه السلام) برای اداره «مصر» چه دستوراتی به مالک اشتر داده است؟

ایشان به او نوشتند: «اين دستورى است كه بنده خدا اميرمؤمنان به مالك بن حارث اشتر در فرمانى كه براى او صادر كرده بيان نموده، در آن هنگام كه زمامدارى مصر را به او سپرد تا حقوق بيت المال در آن سرزمين را جمع آورى كند و با دشمنان آنجا جنگ نمايد، به اصلاح اهل آن همت گمارد و به عمران شهرها و روستاهاى آن بپردازد». در اين دستور به امور اقتصادى و مالى، نيروى نظامى و دفاعى كشور اسلام و آمادگى براى دفع هجوم دشمنان و اصلاح امور اجتماعى و فرهنگى و عمران و آبادى بلاد توجه شده است.

توصیف «مالک اشتر» در نهج البلاغه

امام علی(ع) در نامه 46 نهج البلاغه، «مالک اشتر» را با چه صفاتی معرفی می نماید؟

امام علی(ع) در نامه 46 نهج البلاغه، به تمجید يكی از يارانش می پردازد كه ظاهرا بر مالک اشتر انطباق دارد. ایشان می فرماید: «تو از كسانى هستى كه من براى برپا داشتن دين از آنها كمك مى گيرم و سركشى و تكبر گنهكاران را به وسيله آنان درهم مى شكنم و گلوگاه هاى خطرناك را به كمك آنها حفظ مى كنم». اين تعبيرات نشان مى دهد كه امام(ع) گروهى از افراد شجاع و صاحب معرفت را انتخاب كرده تا در امور حساس و مهم از آنان كمك بگيرد و مخاطب اين نامه كه مالك اشتر است يكي از آنها است.

تبعید کمیل و مالک توسط عثمان

چرا عثمان کمیل بن زیاد و مالک اشتر را تبعید نمود؟!

سعيد بن عاص، والی كوفه به عثمان نوشت: «كُميل بن زياد و مالك اَشتر و...(که از دوستداران علی(ع) بودند) فتنه انگيزى مى كنند و بر عيب جويى از من و تو و طعنه زدن به دين ما گرد آمده اند و من مى ترسم كه اگر كارشان استوار گردد، فراوان شوند!». عثمان هم دستور تبعید آنان به شام را صادر کرد. در شام هم بین معاویه و اشتر سخنان تندی رد و بدل شد و معاویه به دستور عثمان او را به حمص از شهر های شام تبعید کرد.

ویژگی های «مالک اشتر»

امام علي(علیه السلام) چه ويژگي هايي را براي «مالک اشتر» برشمرده است؟

امام علي(ع) در ارتباط با شایستگی های «مالک اشتر» می فرماید: «من مالك اشتر را امير شما ساختم؛ گوش به فرمانش دهيد و از او اطاعت كنيد، او را سپر محكم خويش سازيد؛ زيرا بيم سستى و لغزش در او راه ندارد؛ در جايى كه سرعت لازم است كندى نخواهد كرد و در آنجا كه آرامش لازم است شتاب نمى کند».

تمجید امام علی(ع) از «مالک اشتر»

امام علی(علیه السلام) با چه تعابیری «مالک اشتر» را ستوده اند؟

امام علی(ع) اوصاف ايشان را اینگونه بيان كرده است که: انحرافات اعتقادى، اخلاقى و اجتماعى را اصلاح کرد، بيماريهاى اخلاقى و اجتماعى را مداوا کرد، سنّت رسول خدا را برپا کرد، پاک و با عیب اندک از دنیا رفت، خیر دنیا را بدست آورد و از شر آن در امان ماند، وظيفه خود را در برابر اطاعت خداوند انجام داد و حق تقواى الهى را بجا آورد و ...

توصیف «مالک اشتر» در نامه 38 نهج البلاغه

امام علی(عليه السلام) در نامه 38 نهج البلاغه، چه اوصافی را برای «مالک اشتر» بیان می کنند؟

امام علی(ع) در نامه 38 نهج البلاغه درباره مالك اشتر به مردم «مصر» می فرماید: «کسی از بندگان خدا را به سوى شما فرستادم که به هنگام خوف، خواب به چشم راه نمى دهد، از دشمن نمى ترسد و به او پشت نمى كند و در برابر بدكاران از آتش سوزنده تر است. به سخنش گوش كنيد و فرمانش را وقتی مطابق حق است اطاعت كنيد؛ او شمشيرى از شمشيرهاى خداست كه نه كُند مى شود و نه ضربه اش بى اثر؛ هيچ اقدامی جز به فرمان من انجام نمی دهد. من با اینکار شما را بر خود مقدم داشتم، زيرا او نسبت به شما خيرخواه و با دشمنانتان سخت گير است».

فضائل اخلاقى مالک اشتر

چه فضائلى از مالک اشتر در منابع تاریخى ذکر شده است؟

در تنبيه الخواطر آمده: مالک با اینکه مقام اميري لشگر را داشت، در پاسخ به کسی که در بازار کوفه به او اهانت کرد، به مسجد رفت تا براي او استغفار کند. خوارزمى می گوید: در جنگ صفين هنگام کمبود آب و در حالی که تشنگى در او هویدا بود، آب براي او بردند ولی مالک ننوشید و گفت: تا سپاهيان آب ننوشند، من نمى نوشم.

شهادت مالک اشتر

مالک اشتر چگونه به شهادت رسید؟

مورخین در این که نقشه ترور مالک توسط معاویه طرح ریزى شده اختلافى ندارند؛ اما در عامل این کار، گفته شده: معاویه به کدخدای «عَریش» گفت: مدّت بیست سال از تو مالیات نمى گیرم، به شرط آن که در طعام مالک، زهر بریزى. چون مالک در عریش فرود آمد، کدخدا مقدارى عسل آلوده به زهر براى مالک آورد، مالک هم روزه بود چون مقدارى از آن نوشید، هنوز در درونش جاى نگرفته بود که جان باخت.

سخنان امیرالمؤمنین(ع) پس از شنیدن خبر شهادت مالک

امیرالمؤمنین(علیه السلام) پس از شنیدن خبر شهادت مالک اشتر چه فرمود؟

بعد از شهادت مالک، اندوه بر جان امام(ع) سنگينى مى نمود و بياناتش حاکي از تأسّف بر فقدان بزرگ مرد عرصه ستيز با فتنه هاي شاميان بود. آن حضرت چند روز بر او مى گریست و بسیار در فقدان او اندوهناک بود و مى فرمود: «دیگر مانند او را هرگز نخواهم دید».

واکنش معاویه پس از شهادت مالک اشتر

معاویه پس از شنیدن خبر شهادت مالک اشتر چه واکنشى نشان داد؟

معاویه پس از شنیدن خبر شهادت مالک، در پوست خود نمى گنجید و از شدت خوشحالى مى گفت: «على بن ابى طالب، دو دست راست داشت. یکى در جنگ صِفّینْ قطع شد (یعنى عمّار بن یاسر) و دیگرى امروز و او مالک اشتر بود».

پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
سامانه پاسخگویی برخط(آنلاین) به سوالات شرعی و اعتقادی مقلدان حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
تارنمای پاسخگویی به احکام شرعی و مسائل فقهی
انتشارات امام علی علیه السلام
موسسه دارالإعلام لمدرسة اهل البیت (علیهم السلام)
خبرگزاری دفتر آیت الله العظمی مکارم شیرازی

رسول الله(صلى الله عليه وآله)

ألاَ مَن ظَلَمَ أجِيراً اُجْرتَهُ فلَعنةُ اللهِ علَيهِ

هان! نفرين خدا بر کسى که مزد مزدبَرى را کامل نپردازد

ميزان الحکمه، جلد 1، ص 38